Babun Çalışması: Kronik Stresin Ömrü Üzerindeki Etkileri
Biyologlar tarafından yapılan bir araştırmada, Kenya’da yaşayan dişi babunların stres seviyelerinin ömrü üzerindeki etkileri incelendi. Yapılan çalışmada, 300 babunun yaşam süreci detaylı bir şekilde takip edildi ve ilginç bulgular ortaya çıktı.
Kenya’nın geniş ovalarında ve Kilimanjaro Dağı’nın kuzeyinde bulunan dişi babunlar, karmaşık sosyal yapılar, kuraklık ve yağmur sezonları gibi faktörler nedeniyle hayatları boyunca yüksek seviyelerde stres hormonuna maruz kalıyorlar. Araştırmacılar, stres hormonları düşük seviyede olan dişi babunlarla karşılaştırıldığında, yüksek stres hormonuna sahip olanların erken yaşta ölme riski altında olduğunu belirledi.
San Antonio – Teksas Üniversitesi’nden Yardımcı Biyolojik Antropoloji Profesörü Fernando Campos, “Sosyal çevrenin, en kronik stres biçimi olabileceğini düşünüyoruz. Hiyerarşik yapıya sahip olmak, sürekli stres altında olmak, sürekli saldırıya maruz kalmak gibi durumlar, stres kaynağı olabilir” açıklamasında bulundu.
Amboseli Babun Projesi kapsamında yapılan araştırmada, 300 babunun doğumdan ölüme kadar olan süreçleri detaylı bir şekilde incelendi. Yapılan veri analizleri sonucunda, stres hormonu seviyeleri yüksek olan dişi babunların daha genç yaşta ölme eğiliminde olduğu gözlendi. Campos ve diğer araştırmacılar, yüksek stres hormonlarına maruz kalmanın yaşam süresini önemli ölçüde kısaltabileceğini ortaya koyan bir model geliştirdi.
Çalışmanın sonuçları, glukokortikoid seviyelerinin kalp damar hastalıkları ve bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkilere neden olabileceğini gösterdi. Ayrıca, yapılan araştırma, yabani hayvanlarda stres hormonlarının yaşam süresi üzerindeki etkilerini inceleyen ilk çalışmalardan biri olma özelliği taşıyor.
Campos, insanlar üzerinde benzer çalışmaların yapılmasının önemli olduğunu belirtirken, babunların sosyal yapılarındaki benzerlikler doğrultusunda insanlardaki stres hormonlarının etkilerinin de değerlendirilmesinin faydalı olabileceğini vurguladı. Araştırmacılar, bu tür çalışmaların, glukokortikoid seviyelerinin sağlık üzerindeki etkilerini anlamada önemli bir rol oynayabileceğini düşünüyor.
Çalışmanın sonuçları, doğadaki stres faktörlerinin yaşam süresi üzerindeki etkileri konusunda önemli ipuçları sunarken, glukokortikoidlerin sağlığa olan etkilerinin daha geniş bir perspektifle ele alınması gerektiğini gösteriyor. Bu tür araştırmaların, insan sağlığı üzerindeki olası etkilerinin anlaşılmasında da önemli bir role sahip olabileceği düşünülüyor.
Yazar: Emily Cerf/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.
